Αθεγκα η ώρα και η στιγμή (έκφραση) : Δεν διάλεξα την κατάλληλη στιγμή, το κατάλληλο χρόνο. Μάλλον πρόκειται για παραφθορά του Αφεγγα, δηλαδή η ώρα που το έκανα ή που συνέβη αυτό ήταν ώρα χωρίς φως, σκοτεινή, ακατάλληλη για σοβαρές δουλειές. (Αθεγγα η ώρα και η στιγμή που του 'πα να 'ρθει να μου κλαδέψει ο ξελαθρεμμένος, μου το χάλασενε).

Ακουσα τη μυρωδιά (έκφραση) : μύρισα. (Υποστηρίζεται από φιλολόγους οτι στα νησιά, το ρήμα "ακούω" διατηρείται με την αρχαία έννοια του αισθάνομαι).

Από βολάς (επιρρ.) (έκφραση για ευχάριστες καταστάσεις) : ξανά τα ίδια.

Βάζω φούο (έκφραση) : φυτιλώνω, προβοκάρω.

Βγάζω στο περιφάνι (έκφραση) : δημοσιοποιώ, κοινοποιώ. (Εβγαλε στο περιφάνι το χωρισμό της κόρης του).

Βρήκε μπουρνιά (έκφραση) : (εννοεί με χρυσές λίρες που κάποιος είχε κρύψει) Πλούτισε ξαφνικά.

Βροχή φουάτη (έκφραση) : βροχή μεγάλης έντασης.

Δεν είναι σώμα (έκφραση) : είναι ανάξιος, ακατάλληλος άνθρωπος. Είναι χαμένο κορμί.

Εβγαλε τη λύλιρη (έκφραση) : όταν κάποιος κοκκίνιζε υπερβολικά.

Επεσε γκόγκλα βαρίδι (έκφραση που μαρτυρεί καυγά με εκτεταμένη χρήση γκόγκλας) : Στον καυγά στο χορό ή πρώτη γκογκλιά έπεφτε στο λουξ (φωτιστικό με πετρέλαιο).

Εφερε ο Αρβανίτης το χλωρό, έκατσε και το έφαγε : (έκφραση) Εφερε ο Βουρκωτιανός χλωροτύρι (είδος μαλακού τυριού) και κάθισε και το έφαγε μόνος του. Οταν κάποιος κάνει ένα δώρο το οποίο όμως προορίζεται προς ίδιον όφελος και όχι για τον αποδέκτη.

Εχω χρεία (έκφραση) : Πρέπει να πάω στο αποχωρητήριο.

Η ποτέ Δημητρίου Κυρτατα (έκφραση) : Η χήρα του Δημητρίου Κυρτάτα.

Ηθελε μια ιδέα περισσότερο αλάτι (έκφραση) : ήθελε λιγάκι περισσότερο αλάτι. Θέλω το χρώμα μια ιδέα πιο ανοιχτό. Ισιωσε το κάντρο μια ιδέα αριστερά...

Κολοσαυρίδες τρώει (έκφραση) : αναφορά για πολύ αδύνατο άνθρωπο.

Κρύος ίδρωτας τον κανάλισε : (έκφραση) κρύος ιδρώτας έτρεχε από το μέτωπο του. (Κρύος ίδρωτας την κανάλισε όταν άκουσε ότι το βαπόρι που δούλευε ο άντρας της αγνοείται).

Λάλαξε η ψυχή μου (έκφραση) : Αναφέρεται σε ότι έχουμε στερηθεί για πολύ καιρό!

Λύσσα (έκφραση για γεύση) : υπερβολικά αλμυρό.

Μάζεψε το κουβάρι του (έκφραση) : Τελειώνει η ζωή του.

Μην πετάγεσαι σαν τον εννιά (έκφραση) : μη μιλάς όταν δεν υπάρχει λόγος. Κράτα χαμηλούς τόνους.

Μπου : μέρος της έκφρασης «νε μπου» και της «νε μπου κακόμα» που εκφράζουν έκπληξη - συγκαλυμμένη αγανάκτηση.

Να σπάσει ο σκατογένης το ποδάρι του, εγώ θα το κάμω (έκφραση) : (σκατογένης = ο διάβολος) θα το κάνω παρόλες τις αντιξοότητες.

Νε μπου! (έκφραση που εκφράζει έκπληξη - συγκαλυμμένη αγανάκτηση) : (Νε μπου, τι ώρα είναι αυτή που γυρνάς; Βουρδουλάκιασες πια!). (Νε μπου, είναι τρόπος αυτός που μιλάς;).

Νε μπου κακόμα! (έκφραση που εκφράζει έκπληξη - συγκαλυμμένη αγανάκτηση) : Κακόμα κάτι χαρχαλεύει στο σοδιαστικό, μπας είναι κανένας αρασκός;

Οξω και μάκρυα (έκφραση, όταν κάποιος απεύχεται κάτι) : Μακριά από τις γυναίκες αυτές, μη κολλήσεις καμιά αρρώστια, όξω και μάκρυα.

Οταν άνοιξε ο κόσμος (έκφραση) : Οταν τελείωσε ο Δεύτερος Παγκόμιος Πόλεμος, και ο κόσμος μπορούσε να διακινείται ελεύθερα.

Πενταπόλησε η μήτρα της (έκφραση επί ακατάσχετης αιμορραγίας). Οπως και Πενταπόλισε η μύτη του.

Πάω να κοροϊδέψω τις αποθαμένοι (έκφραση) : πάω να κοιμηθώ.

Πάω Πέρα από μέσα (εκφραση) : πάω στον Πειραιά μέσω Λιμανιού Χώρας. Η εκφραση Πάω Πέρα απ’ έξω αλλά και Πάω Πέρα από πίσω : Πάω Ραφήνα μέσω Γαυρίου (ενίοτε και μέσω Μπατσιού).

Πήγαινε ρουφιός (εκφραση) : πολύ γρήγορα. (Η βάρκα του Αντώνη πήγαινε ρουφιός).

Πήρε την κάτω μπάντα αλλά τονε βλέπεις τώρα; αραός πάει.  (έκφραση) : Είχε αναποδιές, αλλά τον βλέπεις τώρα; Πάει με χίλια.

Πρύμα - πλώρα (έκφραση) : παντού. (Τα φώτα στο σπίτι ήταν αναμμένα πρύμα - πλώρα).

Πως τα ξέφανες (έκφραση) : Πως τα έβγαλες πέρα; (εξυφαίνω : μηχανεύομαι, σχεδιάζω κάτι για το συμφέρον μου.)

Σαχλός (έκφραση για γεύση) : ανάλατος.

Στου Κατασπά τα γκρέμνα (έκφραση) : σε μέρος δυσπρόσιτο, απόμακρο. Κατασπάς : πρόκειτα για τον κάβο μεταξύ Μπαρμπαρόλας και Πλάτανου. (Πήγε και έχτισε το σπίτι του στου Κατασπά τα γκρέμνα). Φωτογραφία.

Συγκούρδουλοι Συφάμιλοι (έκφραση) : όλοι οι σχετικοί. (Στον αρραβώνα ήρθαν οι Φαλαγκάδες συγκούρδουλοι συφάμιλοι).
Τέντωσε το κανί του (έκφραση) : πέθανε.

Τα πήρε α λα κάππα : α λα κάππα στη ναυτική ορολογία σημαίνει υπομένω την κακοκαιρία, με τον άνεμο κατάπλωρα ή λίγο πλάγια με την ιστιοφορία μειωμένη στο ελάχιστο (ένας ή δύο μικροί φλόκοι για να ακούει το πηδάλιο). Μεταφορικά σημαίνει οτι κράτησε στάση αναμονής.

Τα πήρε σόπρα (έκφραση) : (ιταλ. sopra : επάνω) Εναντιώθηκε.

Τα βρήκε σπόρκα (έκφραση) : τα βρήκε δύσκολα (όπως τα βρήκε μπαστούνια). (ιταλ. sporca: βρώμικα).

Τα έκανε σιργκούμι (έκφραση) : τα διέλυσε όπως το δυνατό κύμα.

Τέρλε με τέρλε (έκφραση) : χωρίς έλεγχο του εαυτού του (επί μέθης). (Τονε πέτυχα να κάθεται στα σκαλοπάτια του σπιτιού του. Ητανε τέρλε με τέρλε. Από το μεθύσι ούτε την κλειδαρότρυπα δε μπορούσε να βρει).

Τον έβαλε πόστα (έκφραση) : (ιταλ. posta: θέση) του μίλησε απειλητικά για να τον βάλει στη θέση του.

Τον έκανε ντουμπί (έκφραση) : τον έδειρε μέχρι τυμπανισμού.

Τον έχω στο παραγούρι (έκφραση) : του την έχω στημένη, του τη φυλάω, τον έχω άχτι, τον έχω στο στόχαστρο. (Τον είχε στο παραγούρι για τα κουσέλια που είπε για την κόρη του).

Τον πήρε φαλάγκι (έκφραση): του επεβλήθη, του πήρε τον αέρα.

Του Μπιρίκου η κάσα (έκφραση): Την περιουσία του Εμπειρίκου. (Οι Εμπειρικαίοι ήταν παλιά Ανδριώτικη εφοπλιστική οικογένεια. ιδιαίτερα πλούσιοι).

Του Πλέσκα το κριάρι (έκφραση, χαρακτηρισμός) : άγαρμπος, αντικοινωνικός, απότομος, άξεστος. (Ο Πλέσκας ήταν κάποιος χασάπης και διέθετε κριάρι επιβήτορα το οποίο είχε κάθε ψυχικό ελάττωμα που μπορούσε να έχει ένα κριάρι).

Τρία κάτια (έκφραση) : διπλωμένος όσο γίνεται (στα τρία;) από κακουχίες, πόνο, αρρώστια κλπ. (Ο φουκαράς από την ταλαιπωρία είχε γίνει τρία κάτια).

 

πρώτη σελίδα

επιστροφή

 

 

 

 

Στενιώτικες λέξεις και εκφράσεις

 

Το περιεχόμενο αυτής της ιστοσελίδας προήλθε από τη συνεργασία φίλων του ιστότοπου www.steniotes.gr σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

 

Ορισμένες λέξεις απαντώνται και εκτός Στενιών. Εχουν καταγραφεί διότι χρησιμοποιούνται από τους Στενιώτες αποκλειστικά αντί άλλων καθιερωμένων λέξεων που είναι πανελληνίως γνωστές.

Στα παραδείγματα ακολουθείται η Στενιώτικη σύνταξη. Οι υπογραμμισμένες λέξεις στα παραδείγματα υπάρχουν στο γλωσσάρι.

 

επιστροφή

 

Σελίδα 1: Α - Δ                Σελίδα 2: Ε - Κ               Σελίδα 3: Λ - Μ              Σελίδα 4: Ν - Ρ               Σελίδα 5: Σ - Τ               Σελίδα 6: Φ - Ω              Σελίδα 7: Εκφράσεις